Grafika – słownik, dłoń wskazująca ekran komputera i lupa

Słownik dostępności

  • A - poziom dostępności

    A - jeden z dostępności według WCAG. Poziom podstawowy, dający możliwość skorzystania z serwisu przez większość użytkowników.

  • A11Y

    Skrót określający dostępność do serwisów internetowych lub technologii informacyjno-komunikacyjnymi.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • AA - poziom dostępności

    AA- jeden z dostępności według WCAG. Poziom średni, dający możliwość skorzystania z serwisu, bez większych problemów, przez większość użytkowników.

  • AAA - poziom dostępności

    AAA- jeden z dostępności według WCAG. Poziom zaawansowany, zapewniający możliwość skorzystania z serwisu, przez większość użytkowników w sposób przyjazny i komfortowy.

  • Ableizm

    Przejaw dyskryminacji, uprzedzenia, niechęci wrogości względem osób niepełnosprawnych, szczególnie wyróżniających się odmiennością fizyczną. Postrzeganie osób niepełnosprawnych jako gorsze niż osoby pełnosprawne. Stereotypowe podejście do niepełnosprawności, katalogowanie rodzaju niepełnosprawności z przypisaną cechą odbioru (np. osoby poruszające się na wózkach zawsze są niepełnosprawne intelektualnie).

  • Alfabet Braille’a

    System zapisu znaków przy pomocy sześciu wypukłych punktów w różnym układzie i odczytywany dotykiem, nazywany znakiem tworzącym. Coraz rzadziej wykorzystywany przez osoby niewidome ze względu na zastąpienie syntezą mowy. Bardzo istotny na etapie edukacji języka polskiego. Alfabet Braille’a służy do zapisania dowolnego języka posługującego się alfabetem łacińskim.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • ARIA

    Accessible Rich Internet Applications. Jedna z technik wspierających dostępność w zakresie korzystania z serwisów internetowych.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Asystent

    Osoba, która powinna być wsparciem dla osoby niepełnosprawnej. Poinstruowana przez użytkownika ze szczególnymi potrzebami może służyć pomocą przy wykonywaniu różnych czynności ale przede wszystkim powinna zachęcać, motywować, pobudzać do aktywności.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Audiodeskrypcja

    Dodatkowa ścieżka dźwiękowa uzupełniająca przekaz informacji w materiałach audiowizualnych. Pozwala osobie niewidomej i słabowidzącej na uzyskanie tych informacji, które dla pozostałych użytkowników są dostępne wzrokiem.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Bezkolizyjne przejście

    Bezpieczne przejście dostępne wszystkim użytkownikom. Minimalna szerokość dla bezpiecznego przejścia dla pieszych wynosi 3m (przejście nadziemne), 4,5 (przejście podziemne). Jeśli występuje różnica poziomów należy zapewnić pochylnię. Istotnym elementem również jest stosowanie nawierzchni antypoślizgowych oraz niepowodujących zjawiska olśnienia.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Captcha

    Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart.

    Technika wykorzystywana na stronach www celem potwierdzenia czy przekazywane dane są generowane przez człowieka a nie robota. Wykorzystywana w celach bezpieczeństwa korzystania z serwisu.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Czytnik ekranu

    Program komputerowy, który interpretuje informacje dostępne na monitorze komputera czy ekranie telefonu, a następnie przy pomocy syntezatora mowy lub monitora brajlowskiego przekazuje je użytkownikowi. Dedykowany osobom niewidomym, niedowidzącym. Należy do form technologii asystujących.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Deklaracja dostępności

    Jest to dokument zawierający informacje określone w ustawie o dostępności cyfrowej, który powinien zostać sporządzony wg wzoru Ministerstwa Cyfryzacji, odnoszące się do konkretnej strony podmiotu publicznego lub aplikacji mobilnej.

  • Dostęp alternatywny

    to takie działania i rozwiązania organizacyjne, które zapewnią osobie ze szczególnymi potrzebami dostęp do budynku, ale nie w sposób samodzielny lub na zasadzie równości z innymi osobami (potrzebna pomoc innej osoby), albo które nie zapewniają dostępu do budynku podmiotu publicznego, ale umożliwiają skorzystanie z usług publicznych w inny sposób (np. online).

  • Elastyczność użycia

    Jedna z zasad uniwersalnego projektowania wskazująca, iż użycie powinno być udostępnione możliwie najszerszej grupie użytkowników.

  • ETR

    Bezpieczne przejście dostępne wszystkim użytkownikom. Minimalna szerokość dla bezpiecznego przejścia dla pieszych wynosi 3m (przejście nadziemne), 4,5 (przejście podziemne). Jeśli występuje różnica poziomów należy zapewnić pochylnię. Istotnym elementem również jest stosowanie nawierzchni antypoślizgowych oraz niepowodujących zjawiska olśnienia.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Faktura kopółkowa

    Wykorzystywana w systemie prowadzącym - ostrzegawczym. Ułożenie kopułek może być w układzie prostokątnym lub przekątnym.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Faktura ostrzegająca

    Wykorzystywane w systemie prowadzącym. Jej zastosowanie najczęściej występuje w niebezpiecznych punktach, np. przejścia dla pieszych. Może być faktura stożkowa czy kopułkowa.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Faktura prowadząca

    Wykorzystywane w systemie prowadzącym. Jej celem jest umożliwienie poruszania się w przestrzeni osobom z niepełnosprawnością wzroku. Faktura może mieć postać sztabek, żeber.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Faktura stożkowa

    Wykorzystywana w systemie prowadzącym - ostrzegawczym. Ułożenie stożków może być w układzie prostokątnym lub przekątnym.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Focus

    miejsce, w którym znajduje się punkt akcji na stronie internetowej czy w dokumencie - może to być pozycja w menu, wskaźnik miejsca, w którym wprowadza się tekst albo przeprowadza akcję

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Google TTS

    Google Text to Speech. Czytnik ekranu dedykowany dla systemu Android. Program jest wyposażony w obsługę syntezy mowy oraz translator.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Hardware

    Są to wszystkie elementy, które wchodzą w skład budowy komputera wraz ze wszelkimi podłączonymi do niego peryferiami.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Identyczne zastosowanie

    Jedna z zasad uniwersalnego projektowania wskazująca wprowadzanie rozwiązań bez skoncentrowania na jakimś rodzaju niepełnosprawności. Identyczne zastosowanie ma na celu zastosowania jednego rozwiązania, które będzie użytkowane przez każdego użytkownika (osobę starszą, dziecko, osobę niepełnosprawną na wózku, matkę z wózkiem dziecięcym, itd.)

  • Inkluzywny

    czyli tworzący harmonię miejsca, przestrzeni, otoczenia dla każdego użytkownika. Używanie języka inkluzywnego umożliwia zachowanie równowagi społecznej i poszanowanie praw każdego.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • JAWS

    Job Access With Speech. Czytnik ekranu dedykowany dla systemu operacyjnego Windows. Program jest wyposażony w obsługę syntezy mowy oraz brajla. Umożliwia obsługę wszelkiego rodzaju softu komputerowego bez użycia wzorku.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Kontrast dotykowy

    Różnica faktur pomiędzy powierzchniami np. pomiędzy gładką nawierzchnią chodnika a chropowatą nawierzchnią płytki sygnalizacyjnej TGSI.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • LRV

    Light Reflectance Value – poziom odbicia światła od powierzchni. Zasady pomiaru poziomu odbicia światła zostały opisane w brytyjskiej normie BS8493:2008+A1:2010. Na podstawie wartości wskaźnika LRV można m.in. prawidłowo projektować kolorystykę wnętrza z uwzględnieniem zachowania wystarczających kontrastów pomiędzy powierzchnią podłóg, ścian, sufitów i wyposażenia. Wartości wskaźnika LRV są podawane przez wielu producentów materiałów wykończeniowych. Można je również znaleźć w brytyjskiej normie BS 8300:2009.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Napisy rozszerzone

    Jest to dodatkowy opis dźwięków, które towarzyszą dialogowi w oglądanym materiale multimedialnym, np. śmiech bohatera, dźwięki kosiarki za oknem .itp

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Niski poziom wysiłku fizycznego

    Jedna z zasad projektowania uniwersalnego. Proponowane rozwiązanie powinno być możliwe do użycia bez dużego nakładu siły.

  • NVDA

    Czytnik ekranu dedykowany dla systemu operacyjnego Windows. Program jest wyposażony w obsługę syntezy mowy oraz brajla.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoba głuchoniewidoma

    Osoba, która ma uszkodzony zarówno wzrok jak i słuch. W poznawaniu świata korzysta z tego zmysłu, który jest lepiej funkcjonujący – czasem więc korzysta z aparatów słuchowych, czasem z bardzo mocnych okularów lub lup. Właściwie nie zdarza się sytuacja, w której osoba głuchoniewidoma ma stuprocentowy brak wzroku i słuchu.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoba niewidoma

    Osoba, która nie widzi i ma tylko „czucie światła”. Informacje zbiera przy pomocy słuchu i dotyku. Jest to określenie, którego ludzie używają, żeby mówić o sobie. Jest w powszechnym użyciu (patrz Polski Związek Niewidomych). Tylko niewielka część osób niewidomych obecnie wykorzystuje alfabet Braille’a. Znacznie częściej posługują się przy korzystaniu z komputerów ze zwykłej klawiatury i czytników ekranu.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoby ze szczególnymi potrzebami

    Osoby starsze, osoby z niepełnosprawnością lub inne osoby mające trwale lub czasowo naruszoną sprawność w zakresie mobilności czy percepcji (np. ludzie poruszający się przy pomocy kul, protez, wózków, słabi, chorujący, niesłyszący, niedowidzący, z trudnościami manualnymi i poznawczymi, osoby z wózkiem dziecięcym, z ciężkim bagażem itp).

  • parsowanie

    sposób w jaki przeglądarka wyświetla stronę internetową

  • Pas ostrzegawczy

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Pies asystujący

    specjalnie przeszkolony pies, który może służyć jako pomoc w poruszaniu się (przede wszystkim osobom niewidomym i słabowidzącym) lub wykonywaniu innych czynności

  • Projektowanie uniwersalne

    określone w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych uniwersalne projektowanie jest podstawowym, domyślnym instrumentem realizacji dostępności. Termin ten odnosi się do rozwiązań, które są użyteczne dla wszystkich ludzi w jak największym zakresie, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznych zmian.

  • Prosta i intuicyjna obsługa

    Jedna z zasad projektowania uniwersalnego. Rozwiązanie, które jest proste, zrozumiałe - niwelujące skomplikowane, niezrozumiałe chaotyczne rozwiązania. Np. może to być instrukcja obrazkowa.

  • Przestrzeń manewrowa

    miejsce potrzebne do wykonywania różnych czynności. Mówimy o niej przede wszystkim w kontekście osób poruszających się na wózkach ale właściwej przestrzeni potrzebują wszyscy użytkownicy

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Racjonalne usprawnienia

    Konieczne i stosowne modyfikacje lub adaptacje, niepociągające za sobą nieproporcjonalnych i niepotrzebnych utrudnień, które są niezbędne w określonych przypadkach dla zapewnienia osobom o szczególnych potrzebach możliwości korzystania z dóbr i usług.

  • Skróty klawiaturowe

    dwu lub wieloprzyciskowe kombinacje klawiszy na klawiaturze, które pozwalają szybciej wykonać jakąś czynności w programach komputerowych czy obsłudze systemu.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Software

    Wszelkiego rodzaju oprogramowania komputerowe.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • System prowadzenia

    Wykorzystanie kombinacji faktur, kolorów, celem umożliwienia samodzielnego poruszania się w przestrzeniach otwartych czy zamkniętych, przez osoby z niepełnosprawnością wzroku.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Tekst alternatywny

    Opis tekstowy wszystkich elementów strony internetowej, aplikacji, dokumentu cyfrowego. Jest odczytywalny dla czytnika ekranu i służy przekazaniu tych wiadomości, które są niezbędne dla użytkowników niewidomych i słabowidzących a które przekazywane są tylko obrazem.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • TGSI

    Tactile Ground Surface Indicators. System wypukłych płytek układanych w miejscach, gdzie potrzebne są dodatkowe punkty i linie nawigacyjne dla osób niewidomych i słabowidzących. Powinien być skontrastowany z nawierzchnią nie tylko kształtem ale i kolorem.

  • Totupoint

    Urządzenie wykorzystujące głośnik i znacznik bluetooth. Umożliwia (z wykorzystaniem aplikacji na telefon) odnalezienie punktów w przestrzeni publicznej i budynkach.

  • Tyflomapa

    Mapa z wypukłymi elementami i napisami w alfabecie brajla - możliwa do odczytania dotykiem.

  • Tyflopodcast

    Rodzaj audycji internetowej dostępnej online, najczęściej cyklicznej, dedykowane osobom niewidomym lub słabowidzącym. Umożliwia poszerzanie informacji w zakresie użytkowania dostępnych technologii.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Użytkowni ekstremalny

    To taki użytkownik, który potencjalnie może mieć największe trudności w skorzystaniu z budynku, chodnika, tramwaju czy strony internetowej.

  • VoiceOver

    Czytnik ekranu dedykowany dla systemu Mac OS X. Program jest wyposażony w obsługę syntezy mowy oraz brajla.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • WAVE

    Wtyczka dedykowana dla przeglądarek Chrome i Firefox umożliwiająca sprawdzenie dostępności treści internetowych.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • WCAG

    Standard przygotowany przez konsorcjum W3C obejmujący opis kryteriów sukcesu, które trzeba spełnić żeby strona internetowa, aplikacja mobilina czy dokument był dostępny dla wszystkich. Nie opisuje wymagań dotyczących technologii tylko oczekiwane rezultaty.

  • Wymiary i przestrzeń dla podejścia i użycia

    Jedna z zasad projektowania uniwersalnego. Wymiary i przestrzeń dla podejścia i użycia przez każdego użytkownika danego obiektu czy transportu.

  • Zauważalna informacja

    Jedna z zasad projektowania uniwersalnego. Informacja, która ma dotrzeć do każdego odbiorcy niezależnie od niesprzyjających ku temu predyspozycji czy okoliczności (np. napisy, informacje głosowe, itp.)