Grafika – słownik, dłoń wskazująca ekran komputera i lupa

Słownik dostępności

  • A11Y

    Skrót określający dostępność do serwisów internetowych lub technologii informacyjno-komunikacyjnymi.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Ableizm

    Przejaw dyskryminacji, uprzedzenia, niechęci wrogości względem osób niepełnosprawnych, szczególnie wyróżniających się odmiennością fizyczną. Postrzeganie osób niepełnosprawnych jako gorsze niż osoby pełnosprawne. Stereotypowe podejście do niepełnosprawności, katalogowanie rodzaju niepełnosprawności z przypisaną cechą odbioru (np. osoby poruszające się na wózkach zawsze są niepełnosprawne intelektualnie).

  • Alfabet Braille’a

    System zapisu znaków przy pomocy sześciu wypukłych punktów w różnym układzie i odczytywany dotykiem, nazywany znakiem tworzącym. Coraz rzadziej wykorzystywany przez osoby niewidome ze względu na zastąpienie syntezą mowy. Bardzo istotny na etapie edukacji języka polskiego. Alfabet Braille’a służy do zapisania dowolnego języka posługującego się alfabetem łacińskim.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Alfabet Lorma

    System kreślenia linii lub stawiania punktów na dłoni odpowiadających poszczególnym literom alfabetu. Służy do przekazywania części komunikatów osobie głuchoniewidomej. Tłumacz-przewodnik wskazuje na dłoni osoby, której tłumaczy kolejne litery wyrazu.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Asystent

    Osoba, która powinna być wsparciem dla osoby niepełnosprawnej. Poinstruowana przez użytkownika ze szczególnymi potrzebami może służyć pomocą przy wykonywaniu różnych czynności ale przede wszystkim powinna zachęcać, motywować, pobudzać do aktywności.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Autyzm

    Autos (grec. Sam) Inny wariant rozwoju sensorycznego, poznawczego, intelektualnego. Przejawia się uwidocznionym odmiennym sposobem funkcjonowania w obszarach interakcji społecznych, komunikacji oraz zachowania się. Może się objawiać w różny sposób u poszczególnych osób. Często towarzyszą wszelkiego rodzaju objawy strachu, zaburzeń snu i odżywiania, napady paniki, złości, agresji, stereotypowe zachowania, manieryzmy ruchowe.

  • Czytnik ekranu

    Program komputerowy, który interpretuje informacje dostępne na monitorze komputera czy ekranie telefonu, a następnie przy pomocy syntezatora mowy lub monitora brajlowskiego przekazuje je użytkownikowi. Dedykowany osobom niewidomym, niedowidzącym. Należy do form technologii asystujących.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Dostęp alternatywny

    to takie działania i rozwiązania organizacyjne, które zapewnią osobie ze szczególnymi potrzebami dostęp do budynku, ale nie w sposób samodzielny lub na zasadzie równości z innymi osobami (potrzebna pomoc innej osoby), albo które nie zapewniają dostępu do budynku podmiotu publicznego, ale umożliwiają skorzystanie z usług publicznych w inny sposób (np. online).

  • ETR

     EASY TO READ – łatwy do czytania i zrozumienia.

  • Głuchy

    Głuchy pisany wielką literą to osoba utożsamiająca się z mniejszością kulturowo-językową Głuchych. Bardzo często nie postrzega siebie jako osoby z niepełnosprawnością, a właśnie jako przedstawiciela mniejszości. Jest twórcą/odbiorcą kultury Głuchych – opartej na odrębnym języku – w Polsce jest to polski język migowy (PJM). głucha – osoba, która nie słyszy. Posługuje się PJM. Pojęcie szersze niż Głuchy, bo określa także osoby, które nie identyfikują się z kulturą Głuchych. Wyznacznikiem przynależności nie jest kwestia medyczna (czyli poziom utraty słuchu), a utylitarna – jest to osoba, dla której PJM jest pierwszym językiem. Słowo „G/głuchy” nie ma negatywnych konotacji w środowisku osób głuchych (patrz Polski Związek Głuchych).

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • ICD-11

     Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych. Jedenasta wersja Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych oficjalnie wdrożona będzie 1 stycznia 2022 r.

  • Inkluzywny

    czyli tworzący harmonię miejsca, przestrzeni, otoczenia dla każdego użytkownika. Używanie języka inkluzywnego umożliwia zachowanie równowagi społecznej i poszanowanie praw każdego.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Napisy symultaniczne

    SPT (Symultaniczny Przekaz Tekstowy) przedstawienie w formie tekstu, na ekranie, przebiegu wydarzeń spotkań, konferencji, debat itp. oraz programów telewizyjnych nadawanych na żywo. W sposób dosłowny przedstawia przebieg wydarzenia z uwzględnieniem rozróżnienia osób mówiących.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Niepełnosprawność intelektualna

    Jest to zaburzenie rozwojowe, które objawia się znacznym obniżeniem funkcji intelektualnych. Niepełnosprawność intelektualna może mieć różny zakres i różne podłoże.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoba głuchoniewidoma

    Osoba, która ma uszkodzony zarówno wzrok jak i słuch. W poznawaniu świata korzysta z tego zmysłu, który jest lepiej funkcjonujący – czasem więc korzysta z aparatów słuchowych, czasem z bardzo mocnych okularów lub lup. Właściwie nie zdarza się sytuacja, w której osoba głuchoniewidoma ma stuprocentowy brak wzroku i słuchu.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoba niedosłysząca

    Osoba, która ze względu na uszkodzenie słuchu ma ograniczone możliwości odbioru mowy poprzez słuch. Osoba niedosłysząca, to taka, której uszkodzenie słuchu jest w stopniu mniejszym niż 70dB.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoba niesłysząca

    Osoba, posiadająca wrodzone lub nabyte deficyty biologiczne uniemożliwiające lub utrudniające w znacznym stopniu słyszenie.

    Pojęcie najczęściej stosowane przez osoby słyszące wobec osób niesłyszących, przez tych drugich rzadko stosowane. Także dlatego, że definiuje sytuację danej osoby przez pewien brak – niesłyszenie, a nie przez posiadanie jakiejś cechy.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoba niewidoma

    Osoba, która nie widzi i ma tylko „czucie światła”. Informacje zbiera przy pomocy słuchu i dotyku. Jest to określenie, którego ludzie używają, żeby mówić o sobie. Jest w powszechnym użyciu (patrz Polski Związek Niewidomych). Tylko niewielka część osób niewidomych obecnie wykorzystuje alfabet Braille’a. Znacznie częściej posługują się przy korzystaniu z komputerów ze zwykłej klawiatury i czytników ekranu.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoba słabosłysząca

    Pojęcie stosowane wobec osób, które mają problemy ze słuchem, ale ich pierwszym językiem jest język polski. Korzystają z rozwiązań technicznych, które wspomagają słyszenie, napisów itp. Najczęściej nie posługują się PJM.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoba słabowidząca

    osoba, która ma uszkodzony wzrok, ale to nadal on jest podstawowym lub jednym z podstawowych sposobów zbierania informacji. Różnice w widzeniu kształtów, kolorów, ocenie odległości mogą być bardzo duże.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoby chorujące psychicznie

    osoby, których niepełnosprawność wynika z chorób układu nerwowego. W różnych momentach mogą bardzo różnie funkcjonować – zależnie od stadium i okresu choroby.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoby o ograniczonych możliwościach poznawczych

    Określenie stosowane niekiedy wobec osób z niepełnosprawnością intelektualną i osób z zaburzeniami psychicznymi.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoby ze szczególnymi potrzebami

    Osoby starsze, osoby z niepełnosprawnością lub inne osoby mające trwale lub czasowo naruszoną sprawność w zakresie mobilności czy percepcji (np. ludzie poruszający się przy pomocy kul, protez, wózków, słabi, chorujący, niesłyszący, niedowidzący, z trudnościami manualnymi i poznawczymi, osoby z wózkiem dziecięcym, z ciężkim bagażem itp).

  • Pies asystujący

    specjalnie przeszkolony pies, który może służyć jako pomoc w poruszaniu się (przede wszystkim osobom niewidomym i słabowidzącym) lub wykonywaniu innych czynności

  • Piktogram

    Piktogram to znak, graficzny system komunikacji. Występuje w kolorystyce czarno-białej. Biała figura, znak na czarnym tle. Jednorazowy opis zawsze umieszczony nad symbolem graficznym. Piktogramy stosowane są głównie w celu ułatwienia komunikacji z otoczeniem osobom niemówiącym.

    Piktogram to również, oznaczenia przeciwpożarowe, znaki drogowe czy ostrzegawcze. W tym zastosowaniu kolor piktogramu musi wyróżniać się z tła.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Pismo bezszeryfowe

    Czcionka, krój pisma, pozbawione ozdobników. Stosowane w miejscach, sytuacjach kiedy wskazana jest jednolita czytelność tekstu.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Polski język migowy (PJM)

    Język migowy, którym posługują się głusi Polacy. Jest pełnoprawnym językiem, posiada wszystkie cechy języka. Charakteryzuje się gramatyką wizualnoprzestrzenną – czyli zamiganie jakiegoś znaku w konkretnym miejscu nadaje mu dodatkowe znaczenie (wykorzystywane np. do określenia czasu).

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Projektowanie uniwersalne

    określone w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych uniwersalne projektowanie jest podstawowym, domyślnym instrumentem realizacji dostępności. Termin ten odnosi się do rozwiązań, które są użyteczne dla wszystkich ludzi w jak największym zakresie, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznych zmian.

  • Prosty język

    Jasna, zrozumiała, zwięzła komunikacja.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Pętla indukcyjna

    Urządzenie, które zmienia dźwięk na fale elektromagnetyczne i w ten sposób dostarcza go do aparatu słuchowego. Ułatwia słyszenie i rozróżnianie mowy.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Racjonalne usprawnienia

    Konieczne i stosowne modyfikacje lub adaptacje, niepociągające za sobą nieproporcjonalnych i niepotrzebnych utrudnień, które są niezbędne w określonych przypadkach dla zapewnienia osobom o szczególnych potrzebach możliwości korzystania z dóbr i usług.

  • System Bluetooth

    Bezprzewodowa komunikacja pomiędzy wszelkiego rodzaju urządzeniami elektronicznymi.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • System FM

    działa podobnie jak pętla, tylko jako nośnik dźwięku wykorzystywane są fale radiowe.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • System IR

    tu rolę nośnika dźwięku pełni podczerwień

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • System językowo-migowy (SJM)

    Subkod języka polskiego. Do migania w ten sposób wykorzystywane są znaki PJM połączone gramatyką języka polskiego. Sposób komunikacji właściwie niewykorzystywany przez głuchych.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Tekst łatwy do czytania i rozumienia

    Adaptacja tekstu w języku polskim składająca się z wersji tekstowej i uzupełniającej ją ilustracji przygotowana z myślą o osobach z niepełnosprawnością intelektualną.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • TGSI

    Tactile Ground Surface Indicators. System wypukłych płytek układanych w miejscach, gdzie potrzebne są dodatkowe punkty i linie nawigacyjne dla osób niewidomych i słabowidzących. Powinien być skontrastowany z nawierzchnią nie tylko kształtem ale i kolorem.

  • Totupoint

    Urządzenie wykorzystujące głośnik i znacznik bluetooth. Umożliwia (z wykorzystaniem aplikacji na telefon) odnalezienie punktów w przestrzeni publicznej i budynkach.

  • Transkrypcja

    Przedstawienie mowy w postaci tekstu.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Tyflomapa

    Mapa z wypukłymi elementami i napisami w alfabecie brajla - możliwa do odczytania dotykiem.

  • Użytkowni ekstremalny

    To taki użytkownik, który potencjalnie może mieć największe trudności w skorzystaniu z budynku, chodnika, tramwaju czy strony internetowej.

  • wideotłumacz.pl

    Usługa świadczona przez Polski Związek Głuchych Oddział Łódzki, która polega na zapewnieniu zdalnego dostępu do tłumacza języka migowego.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Zaburzenia kognitywne

    Związane są z procesami poznawczymi. Jeśli występują oznacza to problemy z funkcjonowanie społecznym i codziennym. Mogą dotyczyć m.in. obszarów mowy, pamięci, odbioru rzeczywistości, postrzegania percepcyjnego.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Zrozumiałość

    Według standardów WCAG 2.0 jest to zasada wskazująca, iż przekazywane treści powinny być przekazywane w sposób zrozumiały a obsługa interfejsu zrozumiała i przewidywalna.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność: