Grafika – słownik, dłoń wskazująca ekran komputera i lupa

Słownik dostępności

  • Ableizm

    Przejaw dyskryminacji, uprzedzenia, niechęci wrogości względem osób niepełnosprawnych, szczególnie wyróżniających się odmiennością fizyczną. Postrzeganie osób niepełnosprawnych jako gorsze niż osoby pełnosprawne. Stereotypowe podejście do niepełnosprawności, katalogowanie rodzaju niepełnosprawności z przypisaną cechą odbioru (np. osoby poruszające się na wózkach zawsze są niepełnosprawne intelektualnie).

  • Asystent

    Osoba, która powinna być wsparciem dla osoby niepełnosprawnej. Poinstruowana przez użytkownika ze szczególnymi potrzebami może służyć pomocą przy wykonywaniu różnych czynności ale przede wszystkim powinna zachęcać, motywować, pobudzać do aktywności.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Autyzm

    Autos (grec. Sam) Inny wariant rozwoju sensorycznego, poznawczego, intelektualnego. Przejawia się uwidocznionym odmiennym sposobem funkcjonowania w obszarach interakcji społecznych, komunikacji oraz zachowania się. Może się objawiać w różny sposób u poszczególnych osób. Często towarzyszą wszelkiego rodzaju objawy strachu, zaburzeń snu i odżywiania, napady paniki, złości, agresji, stereotypowe zachowania, manieryzmy ruchowe.

  • Balkonik

    Urządzenie, które pozwala osobie mającej problemy z poruszaniem się zachować równowagę. Może być na kółkach lub nogach. Pozwala na wykorzystanie dodatkowych punktów podparcia.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Bezkolizyjne przejście

    Bezpieczne przejście dostępne wszystkim użytkownikom. Minimalna szerokość dla bezpiecznego przejścia dla pieszych wynosi 3m (przejście nadziemne), 4,5 (przejście podziemne). Jeśli występuje różnica poziomów należy zapewnić pochylnię. Istotnym elementem również jest stosowanie nawierzchni antypoślizgowych oraz niepowodujących zjawiska olśnienia.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Bezpośredni dostęp

    W dostępności cyfrowej: dotyczy programów czytających. Umożliwia pominięcie powtarzających się stałych elementów serwisu. Dzięki wykorzystaniu skrótów klawiszowych dostęp do istotnych treści jest łatwiejszy i szybszy.

    W dostępności architektonicznej: możliwość samodzielnego dotarcia do punktu docelowego, przez osoby z dysfunkcją narządu ruchu, bez konieczności korzystania z drogi "naokoło".

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Dostęp alternatywny

    to takie działania i rozwiązania organizacyjne, które zapewnią osobie ze szczególnymi potrzebami dostęp do budynku, ale nie w sposób samodzielny lub na zasadzie równości z innymi osobami (potrzebna pomoc innej osoby), albo które nie zapewniają dostępu do budynku podmiotu publicznego, ale umożliwiają skorzystanie z usług publicznych w inny sposób (np. online).

  • Elastyczność użycia

    Jedna z zasad uniwersalnego projektowania wskazująca, iż użycie powinno być udostępnione możliwie najszerszej grupie użytkowników.

  • ETR

    Bezpieczne przejście dostępne wszystkim użytkownikom. Minimalna szerokość dla bezpiecznego przejścia dla pieszych wynosi 3m (przejście nadziemne), 4,5 (przejście podziemne). Jeśli występuje różnica poziomów należy zapewnić pochylnię. Istotnym elementem również jest stosowanie nawierzchni antypoślizgowych oraz niepowodujących zjawiska olśnienia.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Faktura kopółkowa

    Wykorzystywana w systemie prowadzącym - ostrzegawczym. Ułożenie kopułek może być w układzie prostokątnym lub przekątnym.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Faktura ostrzegająca

    Wykorzystywane w systemie prowadzącym. Jej zastosowanie najczęściej występuje w niebezpiecznych punktach, np. przejścia dla pieszych. Może być faktura stożkowa czy kopułkowa.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Faktura prowadząca

    Wykorzystywane w systemie prowadzącym. Jej celem jest umożliwienie poruszania się w przestrzeni osobom z niepełnosprawnością wzroku. Faktura może mieć postać sztabek, żeber.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Faktura stożkowa

    Wykorzystywana w systemie prowadzącym - ostrzegawczym. Ułożenie stożków może być w układzie prostokątnym lub przekątnym.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Identyczne zastosowanie

    Jedna z zasad uniwersalnego projektowania wskazująca wprowadzanie rozwiązań bez skoncentrowania na jakimś rodzaju niepełnosprawności. Identyczne zastosowanie ma na celu zastosowania jednego rozwiązania, które będzie użytkowane przez każdego użytkownika (osobę starszą, dziecko, osobę niepełnosprawną na wózku, matkę z wózkiem dziecięcym, itd.)

  • Kontrast dotykowy

    Różnica faktur pomiędzy powierzchniami np. pomiędzy gładką nawierzchnią chodnika a chropowatą nawierzchnią płytki sygnalizacyjnej TGSI.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • LRV

    Light Reflectance Value – poziom odbicia światła od powierzchni. Zasady pomiaru poziomu odbicia światła zostały opisane w brytyjskiej normie BS8493:2008+A1:2010. Na podstawie wartości wskaźnika LRV można m.in. prawidłowo projektować kolorystykę wnętrza z uwzględnieniem zachowania wystarczających kontrastów pomiędzy powierzchnią podłóg, ścian, sufitów i wyposażenia. Wartości wskaźnika LRV są podawane przez wielu producentów materiałów wykończeniowych. Można je również znaleźć w brytyjskiej normie BS 8300:2009.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Miejsce parkingowe dla osób uprawnionych

    Miejsce parkingowe dla osób z niepełnosprawnością jest wyznaczonym miejscem postojowym, oznaczone białą kopertą na niebieskim tle również oznakowany znakiem pionowym D-18a i uzupełniającą go tabliczką T-29.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Niski poziom wysiłku fizycznego

    Jedna z zasad projektowania uniwersalnego. Proponowane rozwiązanie powinno być możliwe do użycia bez dużego nakładu siły.

  • Osoba głuchoniewidoma

    Osoba, która ma uszkodzony zarówno wzrok jak i słuch. W poznawaniu świata korzysta z tego zmysłu, który jest lepiej funkcjonujący – czasem więc korzysta z aparatów słuchowych, czasem z bardzo mocnych okularów lub lup. Właściwie nie zdarza się sytuacja, w której osoba głuchoniewidoma ma stuprocentowy brak wzroku i słuchu.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoba niewidoma

    Osoba, która nie widzi i ma tylko „czucie światła”. Informacje zbiera przy pomocy słuchu i dotyku. Jest to określenie, którego ludzie używają, żeby mówić o sobie. Jest w powszechnym użyciu (patrz Polski Związek Niewidomych). Tylko niewielka część osób niewidomych obecnie wykorzystuje alfabet Braille’a. Znacznie częściej posługują się przy korzystaniu z komputerów ze zwykłej klawiatury i czytników ekranu.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoba słabowidząca

    osoba, która ma uszkodzony wzrok, ale to nadal on jest podstawowym lub jednym z podstawowych sposobów zbierania informacji. Różnice w widzeniu kształtów, kolorów, ocenie odległości mogą być bardzo duże.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoby po amputacji kończyn/y

    Osoby po chirurgicznym zabiegu, polegającym na częściowym lub całkowitym usunięciu kończyn/y.

    Mogą korzystać ze wszystkich wymienionych rozwiązań technicznych - wózków, kul, protez itp.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Osoby ze szczególnymi potrzebami

    Osoby starsze, osoby z niepełnosprawnością lub inne osoby mające trwale lub czasowo naruszoną sprawność w zakresie mobilności czy percepcji (np. ludzie poruszający się przy pomocy kul, protez, wózków, słabi, chorujący, niesłyszący, niedowidzący, z trudnościami manualnymi i poznawczymi, osoby z wózkiem dziecięcym, z ciężkim bagażem itp).

  • Osoby z niepełnosprawnością narządów ruchu

    poruszające się na wózku, korzystające z chodzików lub kul ortopedycznych. Część osób nie korzysta z żadnych sprzętów i ich niepełnosprawność nie jest widoczna na pierwszy rzut oka.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Paraplegicy

    osoby, które mają całkowicie niesprawne nogi i w pełni funkcjonujące ręce. Korzystają zwykle z wózków i mają w pełni sprawne ręce.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Pas ostrzegawczy

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Pies asystujący

    specjalnie przeszkolony pies, który może służyć jako pomoc w poruszaniu się (przede wszystkim osobom niewidomym i słabowidzącym) lub wykonywaniu innych czynności

  • Platforma przyschodowa

    urządzenie techniczne poruszające się na szynie umieszczonej wzdłuż schodów - zasilane elektrycznie. Pozwala ominąć schody osobie na wózku. Zwykle wymaga uruchomienia przez pracownika

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Podnośnik platformowy

    to urządzenie jest najczęściej używane w miejscach których nie może być zamontowana winda np. w budynkach zabytkowych.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Projektowanie uniwersalne

    określone w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych uniwersalne projektowanie jest podstawowym, domyślnym instrumentem realizacji dostępności. Termin ten odnosi się do rozwiązań, które są użyteczne dla wszystkich ludzi w jak największym zakresie, bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznych zmian.

  • Prosta i intuicyjna obsługa

    Jedna z zasad projektowania uniwersalnego. Rozwiązanie, które jest proste, zrozumiałe - niwelujące skomplikowane, niezrozumiałe chaotyczne rozwiązania. Np. może to być instrukcja obrazkowa.

  • Proteza bioniczna

    Innowacyjne rozwiązanie w oprotezowaniu górnej lub dolnej kończyny. Sterowanie protezą polega na wykorzystaniu przekazu fal mózgowych docierających do systemu, który przekształca je na polecenie. Ruch protezy odbywa się poprzez wyobrażenie sobie czynności, którą użytkownik planuje wykonać.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Przestrzeń manewrowa

    miejsce potrzebne do wykonywania różnych czynności. Mówimy o niej przede wszystkim w kontekście osób poruszających się na wózkach ale właściwej przestrzeni potrzebują wszyscy użytkownicy

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Racjonalne usprawnienia

    Konieczne i stosowne modyfikacje lub adaptacje, niepociągające za sobą nieproporcjonalnych i niepotrzebnych utrudnień, które są niezbędne w określonych przypadkach dla zapewnienia osobom o szczególnych potrzebach możliwości korzystania z dóbr i usług.

  • System prowadzenia

    Wykorzystanie kombinacji faktur, kolorów, celem umożliwienia samodzielnego poruszania się w przestrzeniach otwartych czy zamkniętych, przez osoby z niepełnosprawnością wzroku.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Technologie asystujące

    Assistive Technologies. Wszelkie możliwe działania, rozwiązania umożliwiające większą niezależność osób niepełnosprawnych w funkcjonowaniu dnia co dziennego oraz społecznego.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Tetraplegicy

    osoby, które mają porażone wszystkie kończyny. W niektórych przypadkach mogą częściowo używać z rąk, jak i z nóg, ale zakres tej ruchomości może być bardzo różny. Często korzystają z wózków – zarówno ręcznych, jak i elektrycznych.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • TGSI

    Tactile Ground Surface Indicators. System wypukłych płytek układanych w miejscach, gdzie potrzebne są dodatkowe punkty i linie nawigacyjne dla osób niewidomych i słabowidzących. Powinien być skontrastowany z nawierzchnią nie tylko kształtem ale i kolorem.

  • Totupoint

    Urządzenie wykorzystujące głośnik i znacznik bluetooth. Umożliwia (z wykorzystaniem aplikacji na telefon) odnalezienie punktów w przestrzeni publicznej i budynkach.

  • Tyflomapa

    Mapa z wypukłymi elementami i napisami w alfabecie brajla - możliwa do odczytania dotykiem.

  • Użytkowni ekstremalny

    To taki użytkownik, który potencjalnie może mieć największe trudności w skorzystaniu z budynku, chodnika, tramwaju czy strony internetowej.

  • Wymiary i przestrzeń dla podejścia i użycia

    Jedna z zasad projektowania uniwersalnego. Wymiary i przestrzeń dla podejścia i użycia przez każdego użytkownika danego obiektu czy transportu.

  • Wózek aktywny

    Przeznaczony dla osób z niepełnosprawnością pozwalającą na aktywny tryb życia. Napędzany własną siłą mięśni. Charakteryzuje się lekką wagą, szybkim składaniem (np. do samochodu), skrętnością. Często jest wykorzystywany w różnych dyscyplinach sportowych uprawianych przez osoby niepełnosprawne mogące się samodzielnie poruszać.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Wózek basenowy

    Umożliwia osobie niepełnosprawnej wejście do basenu lub podróżowanie po plaży. Wyposażony jest w duże pneumatyczne koła, co stanowi ułatwienie dla asystenta osoby z niepełnosprawnością, w prowadzeniu wózka.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Wózek elektryczny

    Przeznaczony dla osób ze znaczną niepełnosprawnością ruchową. Zasilany bateryjnie. Sterowany za pomocą dżojstika.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Wózek ewakuacyjny

    służy do tego by osoby, które mają problem z poruszaniem się samodzielnie, w momencie gdy jest pożar lub ćwiczenia ewakuacyjne umożliwia sprowadzenie osoby po schodach w momencie gdy winda jest wyłączona. Żeby z niego skutecznie korzystać należy ćwiczyć stosowanie tego urządzenia w praktyce.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Wózek osoby niepełnosprawnej

    Urządzenie pozwalające poruszać się osobom mającym problemy z chodzeniem.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Wózkowicz

    potoczne określenie osoby poruszającej się na wózku. Upowszechniane m.in. przez p. Marka Sołtysa, czyli prezesa Towarzystwa Przyjaciół Szalonego Wózkowicza z Warszawy. Innym określeniem tej grupy użytkowników jest słowo „wózkersi”, które z kolei pojawia się przede wszystkim w kontekście sportowym.

    Niepełnosprawność:

    Dostępność:

  • Zauważalna informacja

    Jedna z zasad projektowania uniwersalnego. Informacja, która ma dotrzeć do każdego odbiorcy niezależnie od niesprzyjających ku temu predyspozycji czy okoliczności (np. napisy, informacje głosowe, itp.)